Sevgi Çavuşoğlu / Haber Merkezi – Marmara Denizi’nde meydana gelen 6.2 büyüklüğündeki zelzelenin akabinde vatandaşlar artçı sarsıntılar dahil olası sarsıntılarla ilgili bilgi almak hedefiyle taşınabilir uygulamalara yöneldi. Lakin bu uygulamalar, dolandırıcıların oyununa dönüşebiliyor. Uzmanlar, bu cins uygulamalarla kullanıcıların banka hesaplarına erişim sağlanabildiğine dikkat çekiyor.
Android işletim sistemine sahip cep telefonlarına, sarsıntı şimdi kullanıcıların bulunduğu noktaya ulaşmadan saniyeler evvel bildirim geliyor. iOS işletim sisteminde ise bu türlü bir özellik bulunmuyor. Bu nedenle bilhassa Apple kullanıcıları, “deprem bildirim uygulamaları” indiriyor.
Dolandırılabilirsiniz!
Siber Güvenlik Uzmanı Osman Demircan, Android ve Apple mağazalarında fiyatlı ya da fiyatsız birçok zelzele uygulaması bulunduğunu belirterek “Küçük söz oyunlarıyla, sarsıntı olmadan evvel bilgi veriliyormuş üzere bir algı yaratılıyor. Bu uygulamalar lakin sarsıntı sonrası, yani ölümcül S (ikincil) dalgası gelmeden haber verebilir” dedi.
Depremlerin akabinde süratle birçok yeni uygulama çıktığını ve bunun yeni riskler doğurabileceğini söyleyen Demircan, “Uygulamaların kimilerinde ziyanlı yazılımlar bulunuyor. Bu yazılımlar, vatandaşların başta bankacılık uygulamaları olmak üzere telefonlarındaki birçok hassas bilgiyi ele geçirme potansiyeline sahip” ikazında bulundu. Kimi uygulamaların kurumlardan data aldığını fakat bu bilgilerin yeniliği, doğruluğu ve kurumlarla olan direkt temasın belgisiz olduğunu vurgulayan Demircan, “İşini güzel yapan uygulamalar da var. Android işletim sistemlerinde olduğu üzere, sistemin modülü üzere çalışan muteber uygulamalar mevcut. Lakin mağazalardan uygulama indirirken çok dikkatli olunmalı. Uygulamanın kim tarafından geliştirildiği, kimlerden takviye alındığı ve datanın nasıl korunduğu çok değerli. Ayrıyeten uygulamanın gerisinde devlet dayanağı yahut resmi bir kurumdan alınan bilgi desteği bulunup bulunmadığı da denetim edilmeli” açıklamasını yaptı.
Android’in uyarısı
Android telefonlardaki sarsıntı ikaz sisteminin bir uygulama değil, direkt işletim sisteminin bir modülü olduğunu söyleyen Demircan, şunları kaydetti: “Cihazların içindeki hareket sensörleri, yerden gelen sismik titreşimleri algılayabiliyor. Android, milyonlarca telefondan eş vakitli data toplayıp işliyor. Şayet birçok aygıtta benzeri hareketler tespit edilirse, sistem o bölgedeki kullanıcılara zelzele başlamadan saniyeler evvel ikaz gönderiyor. Sistem P dalgasını aldığında, kullanıcılara ikincil dalgalar dediğimiz S dalgası gelmeden birkaç saniye evvel ikazda bulunabiliyor.”
Apple’da yok
Apple’ın, sadece devlet kurumlarından gelen genel acil durum ihtarlarını kullanıcıya ilettiğini söyleyen Demircan, “Apple’ın telefonlarında da misal hareket sensörleri bulunuyor. Lakin Apple, bu sensörlerden bilgi toplayıp işleyerek bir erken ihtar sistemi geliştirmedi. iPhone’larda zelzele öncesi ihtar yok. Apple yalnızca devlet kurumlarından gelen genel acil durum bildirimlerini gösteriyor” sözlerini kullandı.
Yanıltıcı olabilir
Siber Güvenlik Uzmanı Gökhan Say da “Özellikle bu türlü periyotlarda bu şekil uygulamaların indirilmesi önemli manada arttığı için, dolandırıcılar bunu fırsata çevirerek kullanıcıları ‘şuraya tıklayın’ usulü uydurma yönlendirmelerle bilgisayarlarına yahut telefonlarına ziyanlı yazılım yüklemeye itebilir. Gerçek mağazalar yerine uydurma siteler üzerinden indirilen geçersiz uygulamalar da kıymetli bir tehdit oluşturuyor” değerlendirmesinde bulundu.
Say, “Android kullanıcıları, mevcut zelzele ikaz sistemlerini telefonlarında kullanmalarında yarar var. Lakin Apple kullanıcılarının bu cins uygulamaları telefonlarına yüklemeleri riskli olabilir. Bu sistemlerin yanılgı oranı epeyce yüksek yüksek olabiliyor ve yanlış ikazlar, bilhassa gerilimli anlarda kullanıcıları paniğe sokabilir. Anlık endişe ve yanlış bilgi, insanların kendilerini tehlikeye atmaları üzere vahim sonuçlara yol açabilir. Bu nedenle, en muteber tahlil, devletin kendi sarsıntı ikaz sistemini kurmasıdır” dedi.
ONLARCA UYGULAMA VAR
Bildirim geç geliyor
App Store’da toplamda 30’a yakın zelzele ihtar uygulaması bulunuyor. Bu uygulamaların birden fazla fiyatsız üzere görünse de, kimilerinde indirildikten sonra fiyat talep ediliyor. Kullanıcı yorumlarına bakıldığında, uygulamaların geç çalıştığı ya da bilgi almak için ödeme yapılması gerektiği üzere şikayetler öne çıkıyor.
‘Uzmanlar’ kervanına Erbaş da katıldı!
Her jeoloğun zelzele uzmanı olmadığı söylense de “deprem uzmanı” olduğunu tez eden isimlerin birbiriyle çelişen açıklamaları devam ederken, bir sarsıntı yorumu da değişik bir bilim alanından geldi! Fizyoloji alanında uzman olan Doktor Oytun Erbaş, bir televizyon kanalında sarsıntıya ait yorumlarda bulundu. Erbaş’ın “Asıl büyük sarsıntı şimdi gerçekleşmedi. Küçük zelzeleler olabilir lakin bunlar yıkıcı olmayacaktır. Ama büyük bir zelzele bir gün muhakkak olacak” halindeki açıklamaları toplumsal medyada büyük reaksiyon topladı. Toplumsal medya kullanıcıları, zelzele konusunda uzman olmayan birinin bu tıp öngörülerde bulunmasını eleştirdi.
Murat Bardakçı ‘Üşümezsoycu’ oldu
Tarih alanındaki çalışmalarıyla bilinen gazeteci-yazar Murat Bardakçı ise uzun müddettir savunduğu “İstanbul’da 250 yıllık sarsıntı periyodu” görüşünden vazgeçtiğini, Jeofizik Profesörü Şener Üşümezsoy’un tezine dayanak verdiğini söyledi. Bardakçı, “Bilim adamlarının çaplarını da görüyoruz. Şener Üşümezsoy’a o kadar laf ediliyor ancak Düzce’yi tek bilen odur. Naci Görür de 50 yer sayıyor, bir tanesi tutuyor. O denli iş olmaz” dedi.
